Conversational Greek Quiz: Expanding Vocabulary

10 questions · exam conditions

0:00

Expanding VocabularyQuestion 1 of 10

Ο Νίκος διάβαζε ένα άρθρο για την οικολογία. Διάβασε ότι η αποψίλωση των δασών είναι σοβαρό πρόβλημα. Γνωρίζει τη λέξη «ψίλος» που σημαίνει «γυμνός, άδειος».

Βασισμένος στη γνώση του για τη λέξη «ψίλος» και στα συμφραζόμενα του άρθρου, ποια είναι η πιο πιθανή σημασία της λέξης «αποψίλωση»;

Η διαδικασία κατά την οποία ένα δάσος γεμίζει με νέα δέντρα και πυκνώνει σταδιακά

Η αφαίρεση της βλάστησης από μια περιοχή, με αποτέλεσμα να μείνει γυμνή από δέντρα

Η μεταφορά δέντρων από ένα μέρος σε άλλο για σκοπούς αναδάσωσης και προστασίας

Η μελέτη των ψηλών δέντρων σε δάση και η καταγραφή της ανάπτυξής τους ανά εποχή

← Back to quizzes

Conversational Greek Quiz

Conversational Greek Quiz: Expanding Vocabulary

Practice Expanding Vocabulary in Conversational Greek with focused quiz questions that help you check what you know, review explanations, and build confidence with test-style prompts.

What this quiz covers

This quiz focuses on Expanding Vocabulary, giving you a quick way to practice the rules, question types, and explanations that matter most for Conversational Greek.

How to use this quiz

Try each quiz question before looking at the correct answer. Use the explanations to review missed ideas, then come back to similar questions until the pattern feels familiar.

All questions

Question 1

Η διαδικασία κατά την οποία ένα δάσος γεμίζει με νέα δέντρα και πυκνώνει σταδιακά
Η αφαίρεση της βλάστησης από μια περιοχή, με αποτέλεσμα να μείνει γυμνή από δέντρα (correct answer)
Η μεταφορά δέντρων από ένα μέρος σε άλλο για σκοπούς αναδάσωσης και προστασίας
Η μελέτη των ψηλών δέντρων σε δάση και η καταγραφή της ανάπτυξής τους ανά εποχή

Explanation: Όταν συναντάς άγνωστες λέξεις, η ετυμολογία — δηλαδή η ανάλυση της δομής της λέξης — είναι το πιο ισχυρό εργαλείο σου. Η λέξη αποψίλωση αποτελείται από τρία μέρη: το πρόθεμα απο- (που δηλώνει αφαίρεση ή απομάκρυνση), τη ρίζα ψίλ- (από το «ψίλος» = γυμνός, άδειος) και την κατάληξη -ωση (που δηλώνει διαδικασία ή αποτέλεσμα). Άρα, η αποψίλωση σημαίνει κυριολεκτικά «η διαδικασία που κάνει κάτι γυμνό». Συνδυάζοντας αυτή τη γνώση με τα συμφραζόμενα — ένα άρθρο για οικολογία που μιλά για σοβαρό πρόβλημα στα δάση — η σωστή απάντηση είναι προφανής: η Β, δηλαδή η αφαίρεση της βλάστησης από μια περιοχή ώστε να μείνει γυμνή από δέντρα. Η Α είναι λανθασμένη γιατί περιγράφει το αντίθετο — την αύξηση και πύκνωση δέντρων, κάτι που αντιστοιχεί στην αναδάσωση. Η Γ περιγράφει μεταφορά δέντρων, η οποία δεν έχει καμία σχέση ούτε με τη ρίζα «ψίλος» ούτε με το πρόβλημα που αναφέρει το άρθρο. Η Δ εκμεταλλεύεται την ηχητική ομοιότητα του «ψίλος» με το «ψηλός» — μια κλασική παγίδα! Η μελέτη ψηλών δέντρων δεν σχετίζεται ούτε με τη σημασία της λέξης ούτε με τα συμφραζόμενα. Στρατηγική: Όταν δεις άγνωστη λέξη, χώρισέ την σε πρόθεμα + ρίζα + κατάληξη. Τα προθήματα απο-, εκ-, αν- συχνά δηλώνουν αφαίρεση ή αναίρεση — αυτό μπορεί να σου λύσει πολλές ερωτήσεις λεξιλογίου.

Question 2

Σε ένα άρθρο ιατρικής ο Αλέξης διαβάζει: «Ο ασθενής εμφάνισε υποθυρεοειδισμό, που επηρέασε αρνητικά τον μεταβολισμό του.» Γνωρίζει ότι «υπό-» σημαίνει «κάτω από το κανονικό» ή «ανεπαρκής», και ότι «υπέρ-» σημαίνει «πάνω από το κανονικό» ή «υπερβολικός». Γνωρίζει επίσης ότι «θυρεοειδής» είναι ένας αδένας.

Στο ίδιο άρθρο, ο Αλέξης συναντά τη φράση: «Σε αντίθεση με τον υποθυρεοειδισμό, ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία και απώλεια βάρους.» Ποια συνέπεια θα ανέμενε να δει σε ασθενή με υποθυρεοειδισμό, βασιζόμενος μόνο στην ανάλυση λέξεων;

Επιτάχυνση του μεταβολισμού, με αποτέλεσμα ο ασθενής να χάνει βάρος και να παρουσιάζει υπερδραστηριότητα
Πλήρης διακοπή της λειτουργίας του θυρεοειδούς, με αποτέλεσμα ο ασθενής να χρειάζεται άμεση χειρουργική επέμβαση
Επιβράδυνση των λειτουργιών του οργανισμού λόγω ανεπαρκούς δραστηριότητας του αδένα, π.χ. κόπωση και αύξηση βάρους (correct answer)
Εναλλαγή μεταξύ υπερβολικής και ανεπαρκούς λειτουργίας του αδένα, με ακανόνιστα συμπτώματα ανά τακτά διαστήματα

Explanation: Όταν συναντάς ιατρικούς ή επιστημονικούς όρους που δεν γνωρίζεις, η ανάλυση των συνθετικών τους (πρόθεση + βασική λέξη) είναι το κλειδί για να βγάλεις νόημα. Αυτή η ερώτηση ελέγχει αν μπορείς να χρησιμοποιήσεις τη γνώση σου για τις προθέσεις «υπό-» και «υπέρ-» για να συναγάγεις συμπτώματα. Ο υποθυρεοειδισμός αποτελείται από «υπό-» (κάτω από το κανονικό / ανεπαρκής) + «θυρεοειδής» (ο αδένας) + «-ισμός» (κατάσταση). Άρα, πρόκειται για κατάσταση ανεπαρκούς λειτουργίας του θυρεοειδούς. Εφόσον το κείμενο λέει ότι ο αδένας επηρεάζει τον μεταβολισμό, η ανεπαρκής δραστηριότητά του οδηγεί λογικά σε επιβράδυνση των λειτουργιών του οργανισμού — κόπωση και αύξηση βάρους. Αυτό περιγράφει ακριβώς η απάντηση C, η οποία είναι η σωστή. Η απάντηση A είναι λάθος γιατί περιγράφει συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού (υπέρ- = υπερβολική λειτουργία), όχι υπο-. Μάλιστα, το ίδιο το κείμενο αναφέρει ταχυκαρδία και απώλεια βάρους ως συνέπειες του υπερθυρεοειδισμού. Η απάντηση B είναι λάθος γιατί η πρόθεση «υπό-» δηλώνει ανεπαρκή, όχι πλήρως διακοπείσα λειτουργία — επιπλέον, η ανάγκη χειρουργείου δεν προκύπτει από την ανάλυση της λέξης. Η απάντηση D είναι λάθος γιατί εισάγει την έννοια της εναλλαγής, που δεν υπονοείται από καμία από τις δύο προθέσεις. Στρατηγική: Όταν αναλύεις σύνθετες λέξεις, ακολούθησε πάντα αυτή τη διαδικασία: πρόθεση → βασική λέξη → κατάληξη. Η σημασία της πρόθεσης «οδηγεί» απευθείας στα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Question 3

Σε ένα λογοτεχνικό κείμενο η Σοφία διαβάζει: «Ο ήρωας έδειξε αψεγάδιαστη ηθική στη δύσκολη στιγμή.» Δεν γνωρίζει τη λέξη «αψεγάδιαστη», αλλά γνωρίζει τη λέξη «ψεγάδι» που σημαίνει «ελάττωμα, μειονέκτημα».

Χρησιμοποιώντας τη γνώση της για τη λέξη «ψεγάδι» και αναλύοντας τη δομή της λέξης «αψεγάδιαστη», ποια σημασία της αποδίδει σωστά;

Ηθική που χαρακτηρίζεται από μικρά ελαττώματα, τα οποία όμως δεν επηρεάζουν τη συνολική αξία του ήρωα
Ηθική που αποκτήθηκε μέσα από δυσκολίες και δεν υπόκειται πλέον σε κριτική από τους άλλους
Ηθική που δεν έχει κανένα ελάττωμα, δηλαδή τέλεια και χωρίς κανένα σημείο κριτικής (correct answer)
Ηθική που υπερβαίνει τα συνηθισμένα ψεγάδια της κοινωνίας και ανήκει σε ανώτερο επίπεδο σκέψης

Explanation: Όταν συναντάς μια άγνωστη λέξη, η ανάλυση της δομής της είναι το πιο χρήσιμο εργαλείο που έχεις. Η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιεί προθήματα και επιθήματα που αλλάζουν τη σημασία της ρίζας με προβλέψιμο τρόπο. Η λέξη «αψεγάδιαστη» αναλύεται ως εξής: το πρόθεμα «α-» είναι στερητικό, δηλαδή εκφράζει απουσία ή άρνηση (όπως στο «άδικος» = χωρίς δίκιο, «ανήθικος» = χωρίς ήθος). Η ρίζα «ψεγάδι» σημαίνει «ελάττωμα». Το επίθημα «-ιαστη» δηλώνει ιδιότητα. Συνδυάζοντας τα, «αψεγάδιαστη» = χωρίς κανένα ψεγάδι, δηλαδή τέλεια, αλάνθαστη. Αυτό αντιστοιχεί ακριβώς στην επιλογή C, που περιγράφει ηθική χωρίς κανένα ελάττωμα. Η επιλογή A είναι παγίδα γιατί αναφέρει «μικρά ελαττώματα» — το αντίθετο από αυτό που δηλώνει το στερητικό «α-». Η B εισάγει την ιδέα της «απόκτησης μέσα από δυσκολίες» και της αποφυγής κριτικής, έννοιες που δεν υπάρχουν πουθενά στη δομή ή τη ρίζα της λέξης. Η D μιλά για «ανώτερο επίπεδο σκέψης» και «υπέρβαση», που είναι εντελώς ξένες έννοιες — η λέξη δεν δηλώνει υπεροχή, αλλά απουσία ελαττώματος. Στρατηγική: Κάθε φορά που βλέπεις άγνωστη λέξη, ψάξε για το στερητικό «α-» στην αρχή — είναι από τα πιο συχνά ελληνικά προθήματα και αρκεί να γνωρίζεις τη ρίζα για να βρεις τη σημασία. Μην αφήνεσαι να σε παρασύρουν απαντήσεις που προσθέτουν εξηγήσεις ή έννοιες που η ίδια η λέξη δεν περιέχει.

Question 4

Η Ελένη διαβάζει ένα κείμενο για την ιστορία της τέχνης και συναντά τη λέξη «εικονοκλάστης». Γνωρίζει ότι «εικόνα» σημαίνει μια αναπαράσταση ή ζωγραφιά, και ότι ο «κλάστης» σχετίζεται με το ρήμα «κλάω» που σημαίνει «σπάω».

Χρησιμοποιώντας τη γνώση της για τις λέξεις «εικόνα» και «κλάω», και το πλαίσιο ενός κειμένου για την ιστορία της τέχνης, ποια σημασία αποδίδει καλύτερα η Ελένη στον «εικονοκλάστη»;

Ο καλλιτέχνης που δημιουργεί εικόνες με ασυνήθιστες τεχνικές και ανατρέπει τις παραδοσιακές μεθόδους ζωγραφικής
Αυτός που καταστρέφει ή απορρίπτει καθιερωμένες πεποιθήσεις, παραδόσεις ή αντικείμενα λατρείας (correct answer)
Ο συλλέκτης εικόνων και έργων τέχνης που τα φυλάσσει σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές
Αυτός που αναπαράγει εικόνες και έργα τέχνης χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους

Explanation: Όταν συναντάς μια άγνωστη λέξη, η ανάλυσή της στα συνθετικά της μέρη είναι ένα ισχυρό εργαλείο κατανόησης. Η λέξη «εικονοκλάστης» αποτελείται από δύο μέρη: «εικόνα» (αναπαράσταση, ζωγραφιά) και «κλάστης» (από το ρήμα «κλάω» = σπάω, καταστρέφω). Άρα, κυριολεκτικά, ο εικονοκλάστης είναι «αυτός που σπάει/καταστρέφει εικόνες». Στο πλαίσιο ενός κειμένου για την ιστορία της τέχνης, αυτό παραπέμπει σε μια ιστορική πρακτική καταστροφής θρησκευτικών εικόνων και, ευρύτερα, στην απόρριψη καθιερωμένων πεποιθήσεων ή παραδόσεων. Αυτή είναι ακριβώς η σημασία της επιλογής Β, η οποία είναι η σωστή απάντηση. Η επιλογή Α είναι παραπλανητική γιατί αναφέρεται σε καλλιτέχνη που «ανατρέπει» παραδόσεις δημιουργικά — αλλά δεν έχει καμία σχέση με το συστατικό «κλάω» (καταστροφή), απλώς ταιριάζει χαλαρά με τον χώρο της τέχνης. Η επιλογή Γ περιγράφει έναν συλλέκτη, δηλαδή κάποιον που φυλάει εικόνες — ακριβώς το αντίθετο από αυτόν που τις «σπάει». Η επιλογή Δ μιλά για αναπαραγωγή εικόνων με τεχνολογία, κάτι που δεν συνδέεται καθόλου με τη σημασία του «κλάω». Ως στρατηγική, να θυμάσαι: όταν αναλύεις σύνθετες λέξεις, εστίασε πρώτα στο δεύτερο συνθετικό, γιατί συνήθως δηλώνει τη βασική πράξη ή ιδιότητα. Εδώ, το «κλάστης» (= αυτός που σπάει) είναι το κλειδί που αποκλείει αμέσως τις επιλογές Α, Γ και Δ.

Question 5

Σε ένα νομικό κείμενο διαβάζουμε: «Ο κατηγορούμενος αθωώθηκε λόγω αδικαιολόγητης απουσίας μαρτύρων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν επαρκή στοιχεία.» Ο αναγνώστης γνωρίζει τις λέξεις «δικαιολογία» (= εξήγηση, αιτιολόγηση) και «αδικία» (= έλλειψη δικαίου).

Ένας μαθητής που γνωρίζει τις λέξεις «δικαιολογία» και «αδικία» συναντά τη λέξη «αδικαιολόγητης». Ποια ανάλυση της λέξης οδηγεί στη σωστή σημασία της μέσα στο κείμενο;

Η λέξη ανάγεται στη ρίζα «αδικία» και σημαίνει ότι η απουσία των μαρτύρων ήταν παράνομη και αντίθετη στον νόμο
Η λέξη αποτελείται από το «α-» (στερητικό) + «δικαιολογία», άρα σημαίνει ότι δεν υπήρχε αποδεκτή εξήγηση για την απουσία (correct answer)
Η λέξη ανάγεται στη ρίζα «δίκαιο» και σημαίνει ότι η απουσία των μαρτύρων ήταν νόμιμη και επομένως δικαιολογημένη
Η λέξη προέρχεται από τη σύνθεση «αδικία» + «λόγος» και σημαίνει ότι οι μάρτυρες αδικήθηκαν χωρίς να τους δοθεί λόγος

Explanation: Όταν συναντάς μια άγνωστη λέξη σε κείμενο, η πιο αξιόπιστη στρατηγική είναι η μορφολογική ανάλυση: σπάσε τη λέξη στα συστατικά της μέρη και χρησιμοποίησε αυτά που ήδη γνωρίζεις για να συναγάγεις τη σημασία της. Η λέξη αδικαιολόγητης αναλύεται ως εξής: α- (στερητικό πρόθεμα, που δηλώνει απουσία ή άρνηση) + δικαιολογία (= εξήγηση, αιτιολόγηση) + -ητης (επιθηματική κατάληξη). Άρα η λέξη σημαίνει «αυτό που δεν έχει δικαιολογία, που δεν μπορεί να εξηγηθεί». Στο κείμενο, η απουσία των μαρτύρων δεν είχε αποδεκτή εξήγηση — αυτό ακριβώς εκφράζει η σωστή απάντηση, η Β. Η απάντηση Α κάνει το λάθος να αναγάγει τη λέξη στην «αδικία» (= έλλειψη δικαίου), αγνοώντας ότι το «αδικαιολόγητη» δεν σχετίζεται με παρανομία αλλά με απουσία αιτιολόγησης. Η Γ πέφτει στην αντίθετη παγίδα: ερμηνεύει τη λέξη ως «δικαιολογημένη» (νόμιμη), αγνοώντας εντελώς το στερητικό «α-». Η Δ κατασκευάζει μια φανταστική σύνθεση «αδικία + λόγος» που δεν αντιστοιχεί στην πραγματική μορφολογία της λέξης και οδηγεί σε εντελώς άσχετο νόημα. Συμβουλή: Όταν βλέπεις λέξη με αρχικό «α-», πάντα έλεγξε αν είναι στερητικό (α- + βάση = χωρίς βάση) ή αν ανήκει στη λέξη «αδικία». Το κλειδί είναι να εντοπίσεις ολόκληρη τη βάση που ακολουθεί — εδώ «δικαιολογία», όχι «δικία».

Question 6

Σε ένα άρθρο για την επιστήμη διαβάζουμε: «Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν φωτοσύνθεση για να εξηγήσουν πώς τα φυτά παράγουν τροφή από το φως.» Ο Γιάννης γνωρίζει ότι «φως/φωτο-» σχετίζεται με το φως, και ότι «σύνθεση» σημαίνει η συνένωση ή δημιουργία κάτι από επιμέρους στοιχεία.

Βασισμένος στη γνώση των συστατικών μερών της λέξης «φωτοσύνθεση» και στα συμφραζόμενα, ο Γιάννης θέλει να καταλάβει τη λέξη «φωτοαποσύνθεση» που συναντά αργότερα στο ίδιο άρθρο. Τι σημαίνει πιθανότατα αυτή η λέξη;

Η διαδικασία κατά την οποία το φως προκαλεί διάσπαση ή διάλυση χημικών ενώσεων σε απλούστερα στοιχεία (correct answer)
Η διαδικασία κατά την οποία το φως βοηθά στη δημιουργία πολύπλοκων χημικών ενώσεων από απλά στοιχεία
Η ανεπαρκής φωτοσύνθεση που συμβαίνει όταν τα φυτά δέχονται ανεπαρκές φως για την παραγωγή τροφής
Η αντίστροφη φωτοσύνθεση που συμβαίνει κατά τη νύχτα, όταν τα φυτά απελευθερώνουν ενέργεια στο περιβάλλον

Explanation: Όταν συναντάς μια άγνωστη λέξη, η πιο αξιόπιστη στρατηγική είναι να την «αποσυναρμολογείς» στα συστατικά της μέρη. Η λέξη φωτοαποσύνθεση αποτελείται από τρία μέρη: «φωτο-» (φως), «απο-» (πρόθεση που δηλώνει αντιστροφή, απομάκρυνση ή διάσπαση), και «σύνθεση» (δημιουργία από επιμέρους στοιχεία). Αν η σύνθεση σημαίνει ένωση, τότε η αποσύνθεση σημαίνει το αντίθετο — διάσπαση. Άρα η φωτοαποσύνθεση είναι η διαδικασία κατά την οποία το φως προκαλεί διάσπαση χημικών ενώσεων σε απλούστερα στοιχεία, που αντιστοιχεί ακριβώς στην επιλογή Α. Η επιλογή Β είναι λάθος γιατί περιγράφει ουσιαστικά τη φωτοσύνθεση — τη δημιουργία πολύπλοκων ενώσεων — αγνοώντας εντελώς το πρόθεμα «απο-», που αλλάζει ριζικά τη σημασία. Η επιλογή Γ συγχέει την «αποσύνθεση» με την «ανεπαρκή σύνθεση» — ένα κοινό λάθος όταν κάποιος δεν αναγνωρίζει ότι το «απο-» δηλώνει αντιστροφή, όχι έλλειψη. Η επιλογή Δ κάνει μια ενδιαφέρουσα εικασία (νυχτερινή αντίστροφη διαδικασία), αλλά ο ορισμός της δεν προκύπτει από την ανάλυση της λέξης — αποτελεί εξωτερική γνώση που δεν υποστηρίζεται από τα συστατικά μέρη ή τα συμφραζόμενα. Συμβουλή: Κάθε φορά που βλέπεις το πρόθεμα «απο-» μπροστά από μια γνωστή λέξη, σκέψου αμέσως «αντίθετο» ή «αντιστροφή». Αυτή η συνήθεια σου ξεκλειδώνει εκατοντάδες άγνωστες λέξεις χωρίς λεξικό.

Question 7

Η Μαρία διαβάζει ένα κείμενο για τη γλωσσολογία: «Στη σύγχρονη ελληνική, πολλές λέξεις είναι πολύσημες, γεγονός που κάνει την κατανόηση πιο σύνθετη.» Γνωρίζει ότι «πολύ-» σημαίνει «πολύ/πολλά» και ότι η ρίζα «σημ-» σχετίζεται με τη λέξη «σήμα» ή «σημασία».

Στο ίδιο κείμενο, η Μαρία συναντά τη λέξη «μονόσημη» σε αντιδιαστολή με την «πολύσημη». Χρησιμοποιώντας τη γνώση των οικογενειών λέξεων, ποια σημασία αποδίδει σωστά στη «μονόσημη λέξη»;

Μια λέξη με πολύ συγκεκριμένη και στενή σημασία που χρησιμοποιείται μόνο σε επίσημα κείμενα
Μια λέξη με απλή δομή, αποτελούμενη από ένα μόνο μόρφημα χωρίς προθέματα ή επιθήματα
Μια λέξη που προέρχεται από μία μόνο γλώσσα και δεν έχει δανειστεί από ξένες γλώσσες
Μια λέξη που έχει μόνο μία σημασία, χωρίς να επιδέχεται παρερμηνεία ή εναλλακτική ανάγνωση (correct answer)

Explanation: Όταν συναντάς άγνωστες λέξεις σε ένα κείμενο, η αποκωδικοποίηση των συνθετικών τους στοιχείων — δηλαδή των προθημάτων και των ριζών — είναι το κλειδί. Εδώ, η λέξη «μονόσημη» αποτελείται από δύο γνωστά συνθετικά: το πρόθημα «μονο-» (= ένα, μόνο ένα) και τη ρίζα «σημ-», που συνδέεται με τη «σημασία». Συνδυάζοντας τα, φτάνεις στο ορθό συμπέρασμα: «μονόσημη» σημαίνει «αυτή που έχει μία μόνο σημασία». Αυτό επιβεβαιώνεται και από την αντιδιαστολή με την «πολύσημη» (πολλές σημασίες), άρα η σωστή απάντηση είναι η D. Ας δούμε γιατί οι υπόλοιπες επιλογές αποκλίνουν. Η A μιλά για «στενή σημασία σε επίσημα κείμενα» — αυτό ανακατεύει την έννοια της μονοσημίας με την έννοια του υφολογικού επιπέδου, κάτι που δεν έχει σχέση με τη δομή της λέξης. Η B περιγράφει απλή μορφολογική δομή (ένα μόρφημα), δηλαδή συγχέει τη «σημασία» με τη «δομή» — μπερδεύει σημασιολογία με μορφολογία. Η C μιλά για ετυμολογική προέλευση από μία γλώσσα, κάτι εντελώς άσχετο με το τι σημαίνει «σημ-» ή «μονο-». Στρατηγική: Σε ερωτήσεις με σύνθετες λέξεις, χώρισέ τες πάντα στα συνθετικά τους και μετάφρασε κάθε κομμάτι ξεχωριστά. Έτσι αποφεύγεις τις παγίδες που στηρίζονται σε επιφανειακές ομοιότητες ή άσχετες έννοιες.

Question 8

Σε ένα βιβλίο κοινωνιολογίας ο Κώστας διαβάζει: «Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση θέτει τον άνθρωπο στο επίκεντρο κάθε απόφασης.» Γνωρίζει ότι «άνθρωπος» αναφέρεται στον άνθρωπο και ότι «κέντρο» σημαίνει το μέσο ή το κεντρικό σημείο.

Αργότερα στο ίδιο βιβλίο, ο Κώστας συναντά τη λέξη «βιοκεντρική» ως αντίθετη της «ανθρωποκεντρικής». Χρησιμοποιώντας τη γνώση της οικογένειας λέξεων, ποια σημασία αποδίδει σωστά στη «βιοκεντρική» προσέγγιση;

Μια προσέγγιση που θέτει στο κέντρο τη βιολογία ως επιστήμη και βασίζεται αποκλειστικά σε επιστημονικά δεδομένα
Μια προσέγγιση που απορρίπτει κάθε ανθρώπινη παρέμβαση και υποστηρίζει την πλήρη απομόνωση από τη φύση
Μια προσέγγιση που θέτει στο κέντρο τα βιολογικές ανάγκες του ανθρώπου, όπως η υγεία και η επιβίωση
Μια προσέγγιση που εστιάζει στη ζωή γενικά — συμπεριλαμβανομένων ζώων, φυτών και οικοσυστημάτων — ως κεντρική αξία (correct answer)

Explanation: Όταν συναντάς άγνωστες σύνθετες λέξεις, το κλειδί είναι να αναλύεις τα συνθετικά τους μέρη. Η λέξη «βιοκεντρική» αποτελείται από δύο γνωστά στοιχεία: το πρόθεμα «βιο-» (από το «βίος» = ζωή) και τη λέξη «κεντρική» (από το «κέντρο» = μέσο, κεντρικό σημείο). Άρα, «βιοκεντρική» σημαίνει κυριολεκτικά «αυτή που έχει τη ζωή στο κέντρο». Επιπλέον, το ερώτημα αναφέρει ότι η «βιοκεντρική» είναι αντίθετη της «ανθρωποκεντρικής» — δηλαδή αντί για τον άνθρωπο στο κέντρο, βάζει κάτι ευρύτερο. Αυτό οδηγεί στη σωστή απάντηση, η D, που περιγράφει μια προσέγγιση που εστιάζει στη ζωή γενικά — ζώα, φυτά, οικοσυστήματα — ως κεντρική αξία, όχι μόνο τον άνθρωπο. Η A είναι λανθασμένη γιατί συγχέει το «βιο-» με τη «βιολογία ως επιστήμη» — το πρόθεμα παραπέμπει στη ζωή γενικά, όχι σε επιστημονική μεθοδολογία. Η B είναι παγίδα: εισάγει ιδέες (απομόνωση, απόρριψη παρέμβασης) που δεν προκύπτουν από καμία ανάλυση της λέξης. Η C είναι ύπουλα λανθασμένη γιατί εξακολουθεί να εστιάζει στον άνθρωπο (ανάγκες, υγεία, επιβίωση), κάτι που ακριβώς η «βιοκεντρική» ξεπερνά. Στρατηγική: Σε ερωτήσεις λεξιλογίου με σύνθετες λέξεις, ανάλυσε πάντα τα συνθετικά τους μέρη και χρησιμοποίησε τα συμφραζόμενα (π.χ. «αντίθετη») για να περιορίσεις τις επιλογές. Οι παγίδες συχνά χρησιμοποιούν γνωστές λέξεις με λανθασμένο τρόπο.

Question 9

Σε ένα κείμενο πολιτικής επιστήμης διαβάζουμε: «Η ολιγαρχία ήταν το σύστημα διακυβέρνησης σε αρκετές αρχαίες πόλεις.» Ο Δημήτρης γνωρίζει ότι «αρχ-» σχετίζεται με εξουσία ή αρχή (π.χ. μοναρχία = εξουσία ενός), και ότι «ολιγ-» προέρχεται από το «ολίγος» που σημαίνει «λίγος».

Στο ίδιο κείμενο ο Δημήτρης συναντά τη λέξη «τεχνοκρατία». Γνωρίζει ότι «τεχν-» σχετίζεται με τεχνική/τέχνη και ότι «-κρατία» έχει παρόμοια σημασία με «-αρχία». Ποια σημασία αποδίδει σωστά στην «τεχνοκρατία»;

Ένα σύστημα διακυβέρνησης όπου η εξουσία ανήκει σε εκείνους που διαθέτουν εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις και εμπειρογνωμοσύνη (correct answer)
Ένα σύστημα διακυβέρνησης που βασίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογική ανάπτυξη ως κύριο στόχο της πολιτείας
Μια μορφή εξουσίας ασκούμενη από τεχνίτες και χειρωνακτικούς εργάτες που εκπροσωπούν τα λαϊκά στρώματα
Ένα σύστημα όπου οι τεχνικές αποφάσεις λαμβάνονται από εκλεγμένους πολιτικούς με βάση επιστημονικές συμβουλές

Explanation: Όταν συναντάς άγνωστες λέξεις σε κείμενα πολιτικής επιστήμης, η ανάλυση των συνθετικών τους (πρόθεμα + κατάληξη) είναι το πιο αξιόπιστο εργαλείο για να αποκωδικοποιήσεις τη σημασία τους. Η λέξη «τεχνοκρατία» αποτελείται από δύο στοιχεία: το «τεχν-» (τεχνική/τέχνη = εξειδικευμένη γνώση) και το «-κρατία» (εξουσία/διακυβέρνηση, παρόμοιο με το «-αρχία»). Συνδυάζοντας τα δύο, η λέξη σημαίνει κυριολεκτικά «εξουσία μέσω της τεχνικής γνώσης». Η σωστή απάντηση είναι η Α, καθώς περιγράφει ακριβώς αυτό: ένα σύστημα όπου κυβερνούν όσοι διαθέτουν εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις και εμπειρογνωμοσύνη. Η Β είναι παγίδα γιατί συγχέει τον φορέα της εξουσίας με τον στόχο της πολιτείας. Η τεχνοκρατία δεν σημαίνει ότι η τεχνολογική ανάπτυξη είναι ο σκοπός, αλλά ότι οι ειδήμονες κυβερνούν. Η Γ κάνει λάθος εστιάζοντας σε χειρωνακτικούς εργάτες· η λέξη «τεχν-» εδώ δεν αναφέρεται στη χειρωνακτική εργασία αλλά στην εξειδικευμένη γνώση. Η Δ περιγράφει ένα σύστημα όπου αποφασίζουν εκλεγμένοι πολιτικοί βοηθούμενοι από επιστήμονες — αυτό είναι το αντίθετο της τεχνοκρατίας, όπου οι ίδιοι οι ειδήμονες κρατούν την εξουσία. Συμβουλή για μελέτη: Δημιούργησε έναν προσωπικό «χάρτη» με κοινές ελληνικές ρίζες (-αρχία, -κρατία, ολιγ-, μον-, δημ-, τεχν-). Μαθαίνοντας τα δομικά στοιχεία αντί για μεμονωμένες λέξεις, μπορείς να αποκωδικοποιήσεις δεκάδες άγνωστους όρους την ώρα του διαγωνίσματος.

Question 10

Σε ένα βιβλίο ψυχολογίας, ο Πέτρος διαβάζει: «Η υπεραισθησία μπορεί να δυσκολέψει την καθημερινή ζωή ενός ατόμου, καθώς ακόμα και ήπια ερεθίσματα γίνονται αφόρητα.» Γνωρίζει ότι «αίσθηση» σημαίνει την αντίληψη μέσω των αισθήσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη τη ρίζα «αίσθηση» και το πρόθεμα «υπερ-», καθώς και τα συμφραζόμενα, τι σημαίνει πιθανότατα η «υπεραισθησία»;

Η πλήρης έλλειψη αισθητηριακής αντίδρασης σε εξωτερικά ερεθίσματα, που οδηγεί σε αδυναμία αντίληψης
Η υπερβολικά έντονη ανταπόκριση των αισθήσεων, ώστε και μικρά ερεθίσματα να γίνονται δυσβάσταχτα (correct answer)
Η ικανότητα ενός ατόμου να αντιλαμβάνεται ερεθίσματα που δεν αντιλαμβάνονται οι άλλοι άνθρωποι
Η εναλλαγή μεταξύ υπερβολικής ευαισθησίας και πλήρους αναισθησίας σε σύντομα χρονικά διαστήματα

Explanation: Όταν συναντάς άγνωστες λέξεις σε ένα κείμενο, η καλύτερη στρατηγική είναι να τις «αποσυναρμολογήσεις» στα συστατικά τους μέρη: ρίζα, πρόθεμα, κατάληξη. Αυτή η ερώτηση σε καλεί ακριβώς να το κάνεις αυτό. Η λέξη «υπεραισθησία» αποτελείται από το πρόθεμα «υπερ-» και τη ρίζα «αίσθηση». Το πρόθεμα «υπερ-» στα ελληνικά δηλώνει υπερβολή, πέρασμα των ορίων, κάτι που ξεπερνά το κανονικό μέτρο — όπως στις λέξεις «υπερβολή», «υπεράνθρωπος», «υπερκόπωση». Άρα «υπεραισθησία» σημαίνει κυριολεκτικά υπερβολική αίσθηση. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το κείμενο, που αναφέρει ότι ακόμα και ήπια ερεθίσματα γίνονται αφόρητα — δηλαδή η ένταση της αντίδρασης είναι δυσανάλογα μεγάλη. Η σωστή απάντηση είναι η Β, που περιγράφει ακριβώς αυτή την υπερβολικά έντονη ανταπόκριση των αισθήσεων. Η Α είναι λανθασμένη γιατί περιγράφει το αντίθετο — έλλειψη αισθητηριακής αντίδρασης. Αυτό θα αντιστοιχούσε σε λέξη με πρόθεμα «υπο-» ή «α-» (π.χ. «αναισθησία»). Η Γ είναι παγίδα: μοιάζει εύλογη, αλλά περιγράφει μια ειδική ικανότητα αντίληψης, όχι υπερβολική ευαισθησία. Η Δ εισάγει την ιδέα της εναλλαγής μεταξύ δύο καταστάσεων, κάτι που δεν υποστηρίζεται ούτε από τη ρίζα ούτε από το κείμενο. Συμβουλή: Όταν δεις σύνθετη λέξη, ρώτα πάντα: τι σημαίνει το πρόθεμα; Προθέματα όπως «υπερ-», «υπο-», «α-/αν-» και «αντι-» αλλάζουν ριζικά το νόημα — η γνώση τους είναι «κλειδί» για τη λεξιλογική κατανόηση.